Prawo - Prawo finansów publicznych - opracowanie

FINASE PUBLICZNE 1. Pojęcie środków publicznych-
* dochody publiczne,
* środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, nie podlegające zwrotowi,
* przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych pochodzące:
a) ze sprzedaży papierów wartościowych oraz z innych operacji finansowych,
b) z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego, c) ze spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych;
d) z otrzymanych pożyczek i kredytów,
* przychody jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych uzyskiwane w związku z prowadzoną przez nie działalnością oraz pochodzące z innych źródeł. Środkami publicznymi mogą gospodarować jednostki nie zaliczane do sektora finansów publicznych. 2. Dochody publiczne-
* daniny publiczne, do których zalicza się podatki oraz inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw,
* pozostałe dochody uzyskiwane przez jednostki sektora finansów publicznych, do których zalicza się:
a) opłaty,
b) dochody z mienia, w szczególności z najmu oraz z dzierżawy i innych umów o podobnym charakterze oraz dywidendy od wniesionego kapitału,
c) dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw, nic stanowiące przy chodów ze sprzedaży papierów wartościowych oraz innych operacji finansowych a także przychodów z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego,
d) spadki, zapisy i darowizny w postaci pieniężnej,
e) inne dochody uzyskane na podstawie odrębnych przepisów, o ile pobierane przez organy finansowe z dochodów publicznych lub przez podległe albo nadzorowane przez te organy jednostki, sektora finansów publicznych. 3. Przychody publiczne
- przychód jest to nabycie wpływów środków pieniężnych, którego następstwem będzie wypływ środków pieniężnych, lub wypływ, którego wcześniej był wpływ. 4. Wydatki publiczne
- mogą być ponoszone na cele i wysokości ustalonych w ustawie budżetowej, uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego i w planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych.
Wydatki publiczne powinny być dokonywane:
* w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów;
* w sposób umożliwiający terminową realizacje zadań;
* w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. 5. Rozchody publiczne-
* spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów;
* wykup papierów wartościowych oraz inne operacje finansowe;
* udzielone pożyczki. 6. Sektor finansów publicznych-
* organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa, sądy i trybunały, a także jednostki samorządu terytorialnego i ich organy oraz związki,
* jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych,
* fundusze celowe,
* państwowe szkoły wyższe,
* jednostki badawczo-rozwojowe,
* samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
* państwowe lub samorządowe instytucje kultury,
* Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i zarządzane przez nie fundusze,
* Kasy Chorych,
* Polską Akademię Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne,
* państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, banków i spółek prawa handlowego.
Dwie części składowe: tj. sektor rządowy i samorządowy.
7. Jawność i przejrzystość finansów publicznych ( przejawy realizacji tych zasad)
- finanse publiczne są jawne:
* jawność sejmowej debaty budżetowej i debat budżetowych JST;
* publikację budżetu państwa i budżetu JST;
* jawność sejmowej debaty nad sprawozdaniem z wykonania budżetu państwa i debat nad wykonaniem sprawozdań budżetowych JST;
* podawanie do publicznej wiadomości kwot dotacji udzielanych z budżetu państwa i budżetów JST;
* zbiorczych danych dotyczących finansów publicznych przez Ministra Finansów;
* udostępnianie corocznych sprawozdań dotyczących finansów i działalności jednostek należących do sektora finansów publicznych. 8. Klasyfikacja dochodów i wydatków publicznych, klasyfikacja budżetowa ( budżet państwa i budżet jednostki samorządu terytorialnego) 9. Wydawanie aktów normatywnych, które wywołują skutki finansowe dla budżetu państwa lub dochodów jednostek samorządu terytorialnego {obowiązek opiniowania} 10. Główny księgowy jednostki sektora finansów publicznych
- zajmuje się:
* planowaniem finansowym;
* ewidencją zjawisk finansowych;
* sporządzaniem stosownych sprawozdań.
Stworzona zastała funkcja głównego księgowego budżetu i jednostki organizacyjnej finansów publicznych, która ma specjalny status, wyznaczany zakresem obowiązków oraz uprawnień. RM określa w drodze rozporządzenia prawa i obowiązki głównego księgowego. 11. Audyt wewnętrznych { organizacja służb audytu, tryb działania }
- ogół działań przez które kierownik jednostki otrzymuje obiektywną i niezależną ocenę funkcjonowania danej jednostki w zakresie gospodarki finansowej pod względem legalności i gospodarności, celowości, rzetelności, przejrzystości, jawności. Badanie dokumentacji, efektywność działania. Audytor wewnętrzny jest zatrudniony w danej jednostce. Jednostki podlegające audytowi- katalog jest otwarty. Audytor po przeprowadzeniu w danej jednostce sporządza sprawozdanie, które otrzymuje kierownik. Kierownik jest zobowiązany w terminie 2 miesięcy do podjęcia działań w celu usunięcia niezgodności. 12. Jednostka budżetowa
- pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z zasobów budżetowych, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu JST. Prowadzi gospodarkę finansową według zasad określonych w ustawie o finansach publicznych. Planowane dochody i wydatki jednostki budżetowej są w pełnych kwotach ujęte w budżecie. Sposób powiązania jednostek budżetowych z budżetem nazywany jest niekiedy budżetowaniem brutto, tj. pełnymi kwotami dochodów i wydatków. Posiada swoje rachunki bankowe, służące do realizacji ich wydatków na które to rachunki przekazywane są środki z budżetu. Istnieją też specjalne rachunki (bądź tzw. subkonta rachunków) służące jedynie pobieraniu przez jednostki dochodów, tworzących zasoby budżetowe. Organ założycielski likwidując określa przeznaczenie mienia, znajdującego się w użytkowaniu jednostki. 13. Zakład budżetowy
- jednostka organizacyjna, która wykonuje swoje zadania w sposób odpłatny i pokrywa koszty swej działalności ze swoich dochodów, np. zakłady komunikacji. Są powiązane z określonym budżetem- państwowym bądź samorządowym. Z budżetem i jego zasobami powiązany jest metodą netto (budżetowanie netto). Może otrzymać z budżetu dotację przedmiotową, oraz dotację celową na dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji. Nowo tworzonemu ZB może być przekazana jednorazowa dotacja z budżetu na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe. Łącznie dotacje dla ZB nie mogą przekroczyć 50% jego dochodów własnych, nie dotyczy to dotacji inwestycyjnych. W planie finansowym ZB mogą być dokonywane zmiany w ciągu roku w przypadku realizowania wyższych od planowanych przychodów i wydatków pod warunkiem, że nie spowoduje to zmniejszenia wpłat do budżetu ani zwiększenia dotacji z budżetu. Likwidując ZB organ określa przeznaczenie mienia znajdującego się w użytkowaniu zakładu. Posiada swój rachunek bankowy, na który wpływają jego dochody i z którego może dokonywać wydatków do wysokości zgromadzonych zasobów. 14. Gospodarstwo pomocnicze
- wyodrębnione z jednostki budżetowej, pod względem organizacyjnym i finansowym, część jej podstawowej działalności lub działalność uboczna. GP tworzy, przekształca w inną formę organizacyjno-prawną i likwiduje kierownik jednostki budżetowej, po uprzednim uzyskaniu zgody właściwego ministra, kierownika urzędu centralnego, wojewody lub zarządu JST. GP pokrywa co do zasady koszty swojej działalności, (inaczej- może dokonywać wydatków) z uzyskiwanych przychodów własnych. Może otrzymywać z budżetu dotacje przedmiotowe. 15. Środek specjalny
- tworzone w sytuacjach określonych w przepisach o finansach publicznych. Nie są wyodrębnione organizacyjnie z jednostki budżetowej, wyodrębnienie ogranicza się jedynie do sfery finansowej.
Są środkami finansowymi, gromadzonymi przez jednostki budżetowe na wyodrębnionych rachunkach bankowych:
* na podstawie odrębnych ustaw oraz uchwał organów stanowiących JST;
* z tytułu spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej na rzecz jednostki budżetowej; * z tytułu odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie oddane jednostce budżetowej w zarząd bądź w użytkowanie;
* z tytułu sprzedaży zapasów środków materialnych przechowywanych w celach mobilizacyjnych.
Gospodarowanie zasobami odbywa się w oparciu o plan finansowy. 16. Fundusze celowe { m. in. rodzaje funduszy celowych, gospodarka finansowa funduszy }
- Fundusz celowy jest urządzeniem wyspecjalizowanym, służącym finansowaniu wąskiej zazwyczaj grupy celów, w oparciu o zasoby gromadzone z niewielkiej zwykle grupy- choć niekiedy bardzo wydajnych- źródeł dochodów.
Rodzaje funduszy celowych-
* z budżetem (utonomiczne, powiązane finansowo z budżetem oraz tzw. wewnątrzbudżetowe).
Konstrukcja prawna funduszy autonomicznych nie pozwala na transfer ani z budżetu do funduszu celowego, ani z funduszu celowego do budżetu. Z funduszu celowego mogą być finansowane zarówno na cele publiczne gospodarki finansowej, które finansowane są ponadto z zasobów budżetowych ( komplementarność funduszy i budżetu), jak i te cele, które wyłączone zostały z budżetu (substytucyjność funduszy wobec budżetów).
Konstrukcja prawna funduszy celowych powiązanych z budżetem pozwala na dotowanie ich z budżetu lub też umożliwia przekazanie nadwyżek zasobów ponad potrzeby do budżetu.
Fundusz wewnątrzbudżetowy- gdy przepisy dotyczące budżetu pozwalają na finansowanie jednego z celów jedynie w takich granicach, w jakich osiągane są wpływy z określonego źródła dochodów budżetowych.
* fundusze scentralizowane- tworzą jednolitą konstrukcję, a ich zasoby znajdują się najczęściej w dyspozycji określonego ministra jako wykonawcy planu finansowego funduszy (Fundusz Alimentacyjny); fundusze zdecentralizowane- stanowią zespoły jednorodzajowych funduszy, znajdujących się w dyspozycji, np. poszczególnych wojewodów; fundusze będące osobami prawnymi, np. wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej;
* fundusze, które stanowią tylko formę organizacyjną zasobów pieniężnych, np. Fundusz Alimentacyjny;
* fundusze państwowe- plany przychodów i wydatków państwowych funduszy celowych będzie zawierała ustawa budżetowa;
* fundusze samorządowe- uchwała budżetowa JST.
Gospodarka finansowa funduszy celowych odbywa się na podstawie ich rocznych planów finansowych. Odpowiednio sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej zawiera dane o przychodach i wydatkach państwowych funduszy celowych. Środki funduszy celowych są gromadzone w bankach na odrębnych rachunkach. Wydatki funduszu mogą być dokonywane zasadniczo tylko w ramach posiadanych środków finansowych. Wyjątkowo fundusze celowe mogą zaciągać kredyty i pożyczki, ale tylko wtedy, gdy ustawa tworząca fundusz na to zezwala.
Sposób finansowania Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Podmioty prowadzące tzw. zakłady pracy chronionej, tj. zakłady zatrudniające określoną ilość osób niepełnosprawnych, są zwolnione z części podatków. Jednak kwoty, których dzięki skorzystaniu z tych ulg i zwolnień podatnicy nie uiszczą na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie pozostają w całości do ich swobodnej dyspozycji. Część z nich musi być przekazana na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (lub zakładowe fundusze rehabilitacji osób niepełnosprawnych). Fundusze mogą prowadzić w ograniczonym zakresie działalność zarobkową, np. obejmując udziały w spółkach.
Fundusze celowe:
* Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz związany z nim Fundusz Rezerwy Demograficznej;
* Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników;
* Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;
* Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;
* Fundusz Alimentacyjny;
* Fundusz Pracy;
* Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska I Gospodarki Wodnej;
* Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych;
* Narodowy Fundusz Rewaloryzacji Zabytków Krakowa. 17. Pojęcie budżetu
- podstawowy plan finansowy państwa, charakter dyrektywny, obejmuje dochody i wydatki o charakterze bezzwrotnym, uchwalany przez parlament na okres przyszły, zwykle roczny. Budżet obejmuje swym zakresem zasadniczą część dochodów i wydatków państwa lub JST.
Budżet:
* instytucja finansowoprawna- zespół norm prawnych, służy planowej organizacji zasobów pieniężnych, podmiotu publicznoprawnego, np. państwa;
* plany finansowe związku publicznoprawnego (państwa, gminy)- plan dochodów i wydatków w pewnym odcinku czasowym;
* synonim SP- wszystkie dochody wrzucane są razem, wydatkowanie niezależnie skąd pochodzi. 18. Dyrektywność budżetu
- wiążące polecenie, nakaz starannego działania. 19. Zasady budżetowe
- poglądy spostrzeżenia:
> nie mają charakteru normatywnego;
> są formułowane przez różnych autorów, nie są identyczne w swej treści;
> treść może zmieniać się w czasie;
> rzadko kiedy realizowane są w pełnym zakresie przez ustawodawcę.
* zasada zupełności budżetu- budżet powinien obejmować wszystkie dochody i wydatki państwa;
* zasada jedności budżetu- całość dochodów i wydatków budżetowych w jednym dokumencie budżetowym;
* zasada szczegółowości budżetu- dochody i wydatki mają być ukazane nie tylko w globalnych kwotach, ale także w układzie analitycznym, pozwalającym na ustalanie przewidzianej wydajności poszczególnych źródeł dochodów oraz kierunków i proporcji wydatków bieżących;
* zasada jawności budżetu- otwartość obrad parlamentu nad projektem budżetu, publikowaniu ustawy budżetowej, popularyzowaniu jej treści w środkach masowego przekazu;
* zasada jasności budżetu- potrzeba takiego klasyfikowania i grupowania dochodów i wydatków budżetowych, aby budżet dawał obraz podstawowych kierunków gospodarki finansowej państwa;
* zasada równowagi budżetowej- zachowanie odpowiednich relacji pomiędzy ogólną kwotą dochodów i wydatków budżetowych. 20. Horyzont czasowy planowania budżetu
- rok budżetowy przyjęto na rok kalendarzowy. Rok budżetowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym, rozpoczynając bieg w trakcie jednego roku kalendarzowego, a kończąc - po upływie 12 miesięcy - w trakcie kolejnego.
Planowanie kroczące - dwuletnie - polega na corocznym uchwalaniu budżetu na rok następny oraz ogólnych założeń budżetu na kolejny rok budżetowy. W kolejnym roku te ogólne założenia stanowią ramy dla budowy kolejnego, szczegółowego budżetu rocznego; obok niego uchwalane są założenia budżetu na rok następny itd.
Planowanie wieloletnie - na okresy pięcioletnie - towarzyszyć ma w założeniu planowaniu rocznemu: uchwalane są na okresy pięcioletnie ramowe plany dochodów i wydatków, natomiast coroczne, szczegółowe budżety mają w założeniu realizować stopniowo zadania objęte planami pięcioletnimi. 21. Moc wiążąca postanowień budżetu
- zamieszczenie w budżecie państwa lub jednostki samorządu terytorialnego dochodów z określonych źródeł lub wydatków na określone cele nie stanowi podstawy roszczeń bądź zobowiązań prawnych wobec osób trzecich ani roszczeń tych osób wobec państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Podstawę taką stanowić mogą jedynie odrębne przepisy, np. przepisy dotyczące wynagrodzeń urzędników państwowych w zakresie wydatków państwa. 22. Części budżetowe i ich dysponenci
- części odpowiadają zasadniczo organom władzy państwowej, kontroli, ochrony prawa, sądów i trybunałów oraz administracji rządowej.
Odrębne części posiadają m. in. Kancelaria Prezydenta; Sąd Najwyższy; NSA; TK; NIK; RPO; RPDz; W odrębnych częściach budżetu państwa ujmuje się subwencje ogólne dla JST, rezerwę ogólną, rezerwy celowe, obsługę długu Skarby Państwa.
Poszczególnymi częściami dysponują kierownicy organów, właściwi ministrowie, przewodniczący określonych w odrębnych ustawach komitetów wchodzących w skład RM, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie. Nazywani są oni dysponentami części budżetowych. W przypadkach gdy jeden minister kieruje więcej niż jednym działem administracji rządowej, minister ten jest dysponentem wszystkich części budżetu wyodrębnionych dla tych działów. 23. Wydatki bieżące budżetu { w tym rodzaje dotacji }-
* wydatki bieżące budżetu związane z zapewnieniem stałego funkcjonowania instytucji państwowych:
> subwencje ogólne dla IST;
> subwencje dla partii politycznych;
> dotacje;
> wynagrodzenia i uposażenia oraz składki od nich naliczane;
> inne świadczenia na rzecz osób fizycznych;
> zakupy towarów i usług;
> inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych lub realizacją ich statutowych zadań.
Dotacje są rozliczane przez podmiot, który udzielił dotacji:
* celowe- większa kontrola, wydawane na wskazany cel, na realizację konkretnego zadania, np. IST;
* podmiotowe- służą dofinansowaniu działalności bieżącej konkretnego podmiotu, nie są więc związane bezpośrednio z jakimś świadczeniem z jego strony;
* przedmiotowe- przyznawanie dopłaty do określonego rodzaju towaru lub usługi, kalkulowane według stawek jednostkowych;
* dopłata oprocentowania kredytów bankowych;
* dotacje na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe. 24. Wydatki majątkowe
- obejmują wydatki za zakup i objęcie akcji oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego, wydatki inwestycyjne państwowych jednostek budżetowych oraz niektóre dotacje celowe, o ile przeznaczone są one na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji. Łączna kwota dotacji przyznanej na daną inwestycję we wszystkich latach jej realizacji nie może zasadniczo przekroczyć 50% jej planowanej wartości kosztorysowej. 25. Wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa
- wszelkie wydatki SP służące obsłudze jego długu: wydatki z tytułu oprocentowania i dyskonta od skarbowych papierów wartościowych; oprocentowania zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wypłat związanych z udzielonymi przez SP poręczeniami i gwarancjami. 26. Programy wieloletnie
- mogą dotyczyć wyłącznie obronności i bezpieczeństwa, ochrony środowiska, rozwoju gospodarki, rozwoju nauki lub ochrony ogólnonarodowego dziedzictwa kulturowego. 27. Nadwyżka i niedobór budżetowy, źródła pokrycia deficytu budżetowego-
* nadwyżka budżetowa to dodatnia różnica pomiędzy dochodami a wydatkami budżetu;
* niedobór budżetowy- to sytuacja, w której wydatki budżetu są większe od jego dochodów. Źródła z jakich może być pokrywany deficyt budżetowy to:
* sprzedaż skarbowych papierów wartościowych na rynku krajowym i zagranicznym;
* kredyty zaciągane w bankach krajowych i zagranicznych;
* pożyczki;
* prywatyzacja majątku SP;
* nadwyżka budżetu państwa z lat ubiegłych. 28. Rezerwy budżetowe { rodzaje, dysponowanie }
- są to środki zaplanowane w budżecie po stronie wydatków, których przeznaczenie w momencie uchwalania budżetu nie jest do końca określone.
* rezerwa ogólna- to planowane wydatki na nieprzewidziane cele. Jej wysokość nie może przekroczyć 0,2% wydatków budżetu.
* rezerwa celowa- zaplanowane wydatki, których przeznaczenie nie jest znane, ale znany jest podmiot, który będzie środkami rezerwy dysponował, albo też znane jest przeznaczenie środków, ale nie jest jeszcze znany wykonawca zadania z nich finansowego. Gdy możliwe utworzenie rezerwy celowej wiąże się z istnieniem wydatków, których źródłem finansowania są środki pochodzące z zagranicy i to zarówno zwrotne jak i bezzwrotne. Suma rezerw celowych nie może przekraczać 5% wydatków budżetu.
Rezerwy budżetowe uruchamiane są za pomocą techniki przeniesień środków budżetowych. 29. Przygotowanie projektu budżetu
- przygotowanie projektu budżetu państwa przebiega wieloetapowo. Wydanie przez Ministra Finansów dokumentu nazywanego tradycyjnie notą budżetową. Nota budżetowa określa szczegółowe zasady, tryb i terminy opracowywania materiałów do projektu budżetu państwa. Adresatem jej są wszyscy dysponenci części budżetu państwa. Projekt ustawy budżetowej jako jednolity dokument opracowany jest przez Ministra Finansów. Wraz z uzasadnieniem i wykazem spraw spornych projekt przedkładany jest Radzie Ministrów. Rada Ministrów rozstrzyga sprawy sporne, a następnie uchwala projekt ustawy budżetowej (zawierający projekt budżetu państwa). Rada Ministrów przedkłada Sejmowi najpóźniej na 3 miesiące przed rozpoczęciem roku budżetowego (a więc do 30 września) projekt ustawy budżetowej na rok następny. Natomiast w wyjątkowych wypadkach możliwe jest późniejsze przedłożenie projektu. Radzie Ministrów przysługuje wyłączność inicjatywy ustawodawczej w odniesieniu do budżetu państwa. W przypadku gdyby RM z ważnych przyczyn nie mogła przedstawić Sejmowi i Senatowi projektu ustawy budżetowej we wskazanym wyżej terminie, zobowiązana jest przedstawić w tym samym terminie projekt ustawy o prowizorium budżetowym. 30. Uchwalanie budżetu
- uchwalenie projektu ustawy budżetowej odbywa się w trzech czytaniach:
* pierwsze czytanie odbyć się musi na posiedzeniu plenarnym Sejmu. Obejmuje ono uzasadnienie projektu przez wnioskodawcę, którym jest Minister Finansów. Kończy się ono odesłaniem projektu do komisji sejmowych. Prace komisji sejmowych zakrojone są bardzo szeroko i odbywają się we wszystkich komisjach problemowych Sejmu.
* drugie czytanie nie może w zasadzie odbyć się wcześniej niż siódmego dnia od doręczenia posłom sprawozdania komisji. Obok przedstawienia Sejmowi sprawozdania komisji z prac nad projektem przez posła-sprawozdawcę, czytanie to obejmuje debatę nad projektem oraz zgłaszanie poprawek i wniosków. Jeżeli zgłaszane są propozycje poprawek, Sejm może w celu ich rozpatrzenia odesłać projekt ponownie do komisji.
* trzecie czytanie projektu ustawy obejmuje przedstawienie przez posła-sprawozdawcę dodatkowego sprawozdania komisji (jeżeli projekt był tam skierowany) lub też poprawek i wniosków zgłoszonych w trakcie drugiego czytania. Głosowanie projektu ustawy zamyka trzecie czytanie.
Ustawa budżetowa, jako ustawa zwykła, uchwalana jest przez Sejm zwykłą większością głosów, przy obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów. Ustawę uchwaloną przez Sejm jego Marszałek przesyła do Senatu. Tam kierowana jest do komisji, które po rozpatrzeniu ustawy przygotowują projekt uchwały Senatu.
Senat może uchwalić poprawki do ustawy budżetowej w ciągu 20 dni od dnia przekazania jej Senatowi; Senat może też przyjąć ustawę budżetową bez zmian; nie może natomiast jej odrzucić. Jeżeli Senat nie wprowadzi poprawek do ustawy, przekazywana jest ona Prezydentowi do podpisu. Proponowanie przez Senat poprawek do ustawy prowadzi do tego, że wraca ona do Sejmu, który - po dodatkowym rozpatrzeniu sprawy przez komisje - przyjmuje poprawki Senatu w całości lub w części albo też nie przyjmuje propozycji Senatu w ogóle.
Przyjętą przez Sejm i Senat ustawę Marszałek Sejmu przedstawia Prezydentowi do podpisu. Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje w ciągu 7 dni ustawę budżetową albo ustawę o prowizorium budżetowym przedstawioną przez Marszałka Sejmu. Prezydent nie ma uprawnienia do zawetowania ustawy budżetowej. Przed podpisaniem ustawy budżetowej Prezydent Rzeczypospolitej może jednak zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją. Trybunał orzeka w tej sprawie nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku w Trybunale. Prezydent Rzeczypospolitej nie może odmówić podpisania ustawy budżetowej, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodną z Konstytucją. Prezydent odmawia natomiast podpisania ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodną z Konstytucją. Po podpisaniu ustawy budżetowej Prezydent Rzeczypospolitej zarządza ogłoszenie w Dzienniku Ustaw RP. 31. Treść ustawy budżetowej
- ustawa budżetowa określa:
* dochody budżetu państwa;
* wydatki budżetu państwa;
* deficyt budżetu oraz źródła jego pokrycia;
* limity zatrudnienia osób objętych mnożnikowymi systemami wynagrodzeń w państwowych jednostkach budżetowych;
* przychody i rozchody budżetu pastwa;
* zestawienie przychodów i wydatków państwowych zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych i środków specjalnych;
* plany finansowe państwowych funduszy celowych;
* wykaz programów wieloletnich;
* wykaz inwestycji wieloletnich;
* dotacje celowe dla jednostek samorządu terytorialnego na realizację zadań z zakresu administracji rządowej i zadań zleconych ustawami;
* zakres i kwoty dotacji przedmiotowych;
* wykaz jednostek otrzymujących dotacje przedmiotowe i kwoty dotacji;
* dotacje celowe na wykonanie zadań objętych programem wsparcia; 32. Wykonawcy budżetu
- podmioty, które biorą udział w wykonywaniu budżetu państwa można podzielić na dwie kategorie, tj. na wykonawców pośrednich i wykonawców bezpośrednich.
Pośrednimi wykonawcami budżetu są organy państwowe, sprawujące nadzór bądź kontrolę nad wykonywaniem budżetu państwa jako całości lub też jego części. Tak więc Rada Ministrów kieruje wykonaniem budżetu państwa. Natomiast Minister Finansów sprawuje ogólną kontrolę realizacji dochodów i wydatków budżetu państwa oraz poziomu deficytu. Dysponenci poszczególnych części budżetowych sprawują nadzór i kontrolę nad całością gospodarki finansowej podległych jednostek organizacyjnych.
Bezpośrednimi wykonawcami budżetu są te organy państwowe oraz podlegające im jednostki budżetowe, które same gromadzą dochody na rzecz budżetu i dokonują wydatków z zasobów budżetowych. Niektóre z tych jednostek są powołane w celu gromadzenia dochodów na rzecz budżetu (urzędy skarbowe, urzędy celne). Z reguły jednak będą to jednostki dokonujące wyłącznie lub niemal wyłącznie wydatków - ze względu na to, że świadczą usługi niematerialne w sposób nieodpłatny.
Trzecią, specyficzną grupą wykonawców budżetu są banki, które sprawują bankową (kasową) obsługę budżetu. 33. Blokowanie wydatków
- okresowy lub obowiązujący do końca roku budżetowego zakaz dysponowania całością lub częścią planowanych wydatków budżetowych albo wstrzymanie przekazywania środków na realizację zadań finansowanych z budżetu państwa. W przypadku wystąpienia dwóch grup przesłanek. Po pierwsze decyzja o blokowaniu wydatków może być podjęta w przypadku stwierdzenia niegospodarności w określonych jednostkach, opóźnień w realizacji zadań, nadmiaru posiadanych środków bądź naruszania zasad gospodarki finansowej. Decyzję może podjąć bądź Minister Finansów, lub dysponent właściwej części budżetowej. Jest aktem prawnym, podejmowanym przez uprawniony podmiot, nie powodującym w zasadzie ani zmiany w obowiązującym budżecie, ani w planie finansowym jednostki budżetowej. Przewiduje się - wyjątkowo- możliwość przeniesienia przez Ministra Finansów, po uzyskaniu pozytywnej opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu, zablokowanych kwot wydatków budżetu państwa do nowoutworzonej rezerwy celowej. Rada Ministrów może blokować wydatki budżetowe, w przypadku zagrożenia realizacji ustawy budżetowej. RM dokonuje blokowania wydatków drodze rozporządzenia, które może wydać dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii sejmowej komisji do spraw budżetu. 34. Wygasanie z upływem roku wydatków budżetowych i wyjątki od tej zasady
- jednostka budżetowa, która nie wydatkowała w całości zaplanowanych dla niej kwot, nie może kontynuować wydatkowania środków w pozostałej części w kolejnym roku budżetowym. Wyjątki: Nie wygasają z upływem roku budżetowego wydatki, których planowanym źródłem finansowania są dochody z kredytów zagranicznych, środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, które nie podlegają zwrotowi, a także wydatki przeznaczone na współfinansowanie programów realizowanych z nie podlegających zwrotowi środków pochodzących ze źródeł zagranicznych. Poza tym nie później niż do dnia 15 grudnia roku budżetowego Rada Ministrów może ustalić, po uzyskaniu opinii sejmowej komisji finansów publicznych, która jest właściwa w sprawach budżetu, wykaz innych wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego. Łącznie z wykazem wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego Rada Ministrów musi ustalić plan finansowy tych wydatków oraz ostateczny termin ich wykorzystania. Środki finansowe służące sfinansowaniu wydatków, które nie wygasają z końcem roku są gromadzone na specjalnym subkoncie centralnego rachunku budżetu państwa. Minister Finansów zobowiązany jest przekazać na nie przewidziane środki do końca roku budżetowego. Jeżeli środki te nie zostaną wykorzystane w określonym przez Radę Ministrów terminie, następuje już ostateczne ich wygaśnięcie. Będą one stanowiły dochody budżetu państwa w roku budżetowym, w którym wygasły. 35. Kontrola wykonania budżetu
- wykonanie budżetu podlega kontroli Sejmu. Kontrola ta rozpoczyna się w pewnym sensie już w trakcie trwania roku budżetowego, gdyż Minister Finansów zobowiązany jest do przedkładania Sejmowej Komisji Finansów Publicznych oraz Najwyższej Izbie Kontroli, w terminie do dnia 10 września, informacji o przebiegu wykonania budżetu państwa za I półrocze. 36. Zmiany budżetu w trakcie roku budżetowego
- parlament ma możliwość dokonywania zmian ustawy budżetowej, a tym samym i zawartego w niej budżetu państwa. Parlament nie jest w tym zakresie ograniczony - poza tym, że inicjatywa ustawodawcza w zakresie zmian w ustawie budżetowej należy wyłącznie do Rady Ministrów.
Dysponenci części budżetowych mogą dokonywać przeniesienia planowanych wydatków budżetowych pomiędzy rozdziałami i paragrafami klasyfikacji budżetowej w ramach danej części i działu budżetu państwa. Dysponenci ci mogą upoważnić do dokonywania przeniesień w obrębie jednego rozdziału kierowników podległych im jednostek.
Przeniesienie, które spowodowałoby zmianę wysokości wydatków majątkowych wymaga zgody Ministra Finansów. Nie są jednak dopuszczalne przeniesienia wydatków, które spowodowałyby zwiększenie wydatków w jakimkolwiek rozdziale klasyfikacji wydatków ujętej w budżecie państwa więcej niż o 5%, ani takie które spowodowałyby zwiększenie planowanych wydatków na wynagrodzenia.
Gdy nastąpi wprowadzenie stanu nadzwyczajnego na części lub całości państwa. Rada Ministrów może wtedy dokonywać przeniesień planów, wydatków budżetowych między częściami i działami budżetu państwa w celu realizacji zadań, które wynikają z przepisów dotyczących wprowadzenia tych stanów. Przeniesienia te następują w drodze rozporządzenia Rady Ministrów.
Szczególnym rodzajem przeniesienia wydatków budżetowych jest wykorzystanie rezerwy budżetowej.

37. Prowizorium budżetowe
- jest planem gospodarki finansowej państwa, posiadającym jednak kształt i charakter prawny nieco odmienny od budżetu. Prowizorium jest planem mniej szczegółowym, uchwalane jest na czas krótszy niż budżet (zazwyczaj miesiąc bądź kwartał), przestaje obowiązywać z chwilą wejścia w życie ustawy budżetowej. Celem prowizorium jest uniknięcie sytuacji, w której gospodarka finansowa państwa byłaby prowadzona przez pewien okres na skutek braku ustawy budżetowej bez żadnego obowiązującego planu. W odniesieniu do każdego z poszczególnych lat budżetowych posłużenie się instytucją prowizorium budżetowego może wchodzić w grę tylko jeden raz. 38. Sprawozdanie z wykonania budżetu
- właściwe prace nad sporządzeniem sprawozdania z wykonania budżetu państwa rozpoczynają się po zakończeniu roku budżetowego. Sprawozdanie ma przedstawiać stan całości finansów publicznych, a nawet pewne elementy oceny sytuacji gospodarczej państwa, a nie tylko ściśle rachunkowe zestawienie planowanych i zrealizowanych kwot wydatków i dochodów budżetu państwa. Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedkłada Sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej wraz z informacją o stanie zadłużenia państwa. Sprawozdanie musi omawiać wykonanie budżetu państwa, z uwzględnieniem różnic między budżetem uchwalonym a wykonanym. Do sprawozdania Rada Ministrów musi dołączyć sprawozdanie o dochodach i wydatkach związanych z zadaniami z zakresu administracji rządowej, które realizowane są przez jednostki samorządu terytorialnego, i innymi zadaniami zleconymi tymże jednostkom ustawami, zbiorczą informację o wykonaniu budżetów jednostek samorządu terytorialnego, ocenę realizacji założeń makroekonomicznych oraz przebiegu prywatyzacji majątku Skarbu Państwa. Do sprawozdania dołącza się też szczegółowe informacje dotyczące zadłużenia sektora finansów publicznych i Skarbu Państwa. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa rozpatrywane jest przez Sejm. System prac komisyjnych nad sprawozdaniem przypomina prace nad projektem ustawy budżetowej. Sejm rozpatruje przedłożone sprawozdanie, zapoznając się jednocześnie z opinią Najwyższej Izby Kontroli. W ciągu 90 dni od dnia przedłożenia Sejmowi sprawozdania, Sejm podejmuje uchwałę o udzieleniu bądź odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium. 39. Absolutorium dla Rady Ministrów { tryb udzielania, znaczenie prawne }
- absolutorium jest aktem woli Sejmu, którego treścią jest aprobata sposobu, w jaki budżet był wykonywany oraz rezultatów jego wykonania. Udzielenie absolutorium pociąga za sobą ten skutek, że parlament nie może już w przyszłości prowadzić dyskusji i podejmować uchwał dotyczących tej kwestii. Prawne konsekwencje nieotrzymania absolutorium przez Radę Ministrów nie są w Konstytucji RP określone. 40. Zakres podmiotowy odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych
- ponoszą pracownicy sektora finansów publicznych oraz inne osoby dysponujące środkami publicznymi, w tym osoby odpowiedzialne za gospodarowanie środkami publicznymi przekazanymi podmiotom spoza sektora finansów publicznych.

41. Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych a inne rodzaje odpowiedzialności
- jest zasadniczo niezależna od innej odpowiedzialności określonej przepisami prawa. Możliwe jest ukaranie tej samej osoby za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, a jednocześnie na drodze postępowania karnego, jeśli czyn ten stanowi przestępstwo, oraz dochodzenie na drodze procesu cywilnego odszkodowania na rzecz, np. Skarby Państwa, jeżeli czynem tym wyrządzono szkodę.
Wyjątki- w razie wszczęcia postępowania karnego lub karnego skarbowego w związku z przestępstwem stanowiącym równocześnie naruszenie dyscypliny finansów publicznych, postępowanie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych zawiesza się do czasu zakończenia tych postępowań. Jeżeli nastąpi prawomocne skazanie za przestępstwo stanowiące jednocześnie naruszenie dyscypliny finansów publicznych, wszczęte postępowanie umarza się. 42. Organy prowadzące postępowanie w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych
- postępowanie w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych jest dwuinstancyjne.
Funkcję organów I instancji pełni kilka rodzajów komisji orzekających, które różnią się właściwością. Komisje resortowe orzekające w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy ministrach lub przewodniczących komitetów wchodzących w skład RM oraz komisja orzekająca przy Szefie Kancelarii PRM- właściwe w sprawach dotyczących realizacji budżetu w zakresie działów ad. rządowej, którymi kieruje lub nadzoruje dany minister lub przewodniczący komitetu itd. Przewodniczących, ich zastępców i członków tych komisji powołuje i odwołuje właściwy minister, przewodniczący komitetu, Szef Kancelarii PRM lub wojewoda. Odrębna komisja orzekająca I instancji, która orzeka w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych w zakresie dotyczącym Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta RP, SN itd. Powołana przez Prezydent RP spośród kandydatów własnych oraz zgłoszonych przez odpowiednich marszałków, prezesów, przewodniczących itd. tychże organów władzy państwowej.
Organem orzekającym w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych w II instancji jest Główna Komisja Orzekająca przy Ministrze Finansów. Jej przewodniczącego oraz jego zastępców powołuje i odwołuje PRM na wniosek ministra Finansów, a członków- powołuje i odwołuje Minister Finansów. 43. Strony postępowania w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych
- stronami postępowania są obwiniony i pełniący funkcję oskarżyciela rzecznik dyscypliny finansów publicznych. Za obwinionego uważa się osobę, co do której rzecznik dyscypliny finansów publicznych złożył wniosek o ukaranie za jej naruszenie. Obwiniony może korzystać z pomocy obrońcy. Głównego rzecznika dyscypliny finansów publicznych oraz jego zastępców powołuje i odwołuje PRM na wniosek MF, zaś rzeczników właściwych w pierwszej instancji i ich zastępców powołuje i odwołuje główny rzecznik dyscypliny finansów publicznych. 44. Wszczęcie postępowania w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych
- kierownicy jednostek sektora finansów publicznych lub jednostek korzystających ze środków publicznych, a także organy kontroli zobowiązane są w razie ujawnienia naruszenia dyscypliny finansów publicznych niezwłocznie powiadomić o tym fakcie właściwego rzecznika dyscypliny finansów publicznych. Rzecznik ustala, czy informacja ta odpowiada prawdzie i czy istnieją przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie, a także zebranie lub uzupełnienie materiałów służących do sporządzenia wniosku o ukaranie (postępowanie przygotowawcze- wzywanie osób do składania zeznań, wyjaśnień i opinii). Gdy rzecznik stwierdzi zasadność złożenia wniosku o ukaranie- sporządza go i przekazuje do właściwej komisji orzekającej. Oprócz rzecznika wniosek o ukaranie mogą złożyć także: Minister Finansów, NIK oraz prezes regionalnej izby obrachunkowej. Postępowanie wszczyna przewodniczący komisji orzekającej na wniosek. Jeżeli po otrzymaniu wniosku stwierdzi on brak przesłanek do wszczęcia postępowania może wydać postanowienie o odmowie jego wszczęcia, na które przysługuje zażalnie stronom oraz składającemu wniosek. O wszczęciu postępowania przewodniczący zawiadamia strony oraz podmiot, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania, a także kierownika zakładu pracy obwinionego lub kierownika jednostki nadrzędnej. Rozstrzygnięcie sprawy następuje po przeprowadzeniu rozprawy, która zasadniczo jest jawna. Ograniczenie jawności może następować wyłącznie ze względu na ochronę tajemnicy państwowej lub z uwagi na zagrożenie spokoju i porządku publicznego. Ogłoszenie orzeczenia o ukaraniu odbywa się zawsze jawnie. Postępowanie jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia komisji orzekającej przysługuje odwołanie do Głównej komisji Orzekającej. Od jej orzeczenia przysługuje z kolei skarga do NSA. 45. Kary za naruszenie dyscypliny
- upomnienie; nagana; kara pieniężna; zakaz pełnienia funkcji kierowniczych związanych z dysponowaniem środkami na okres do 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Komisja orzekająca wymierza karę według swego uznania. Kierunkowymi dyrektywami jej wymiaru są: stopień winy oraz skutki i stopień szkodliwości czynu dla ładu finansów publicznych. 46. Procedura budżetowa w odniesieniu do budżetu gminy-
* uchwalanie budżetu gminy- projekt budżetu przygotowuje zarząd gminy i w terminie do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy przedkłada go radzie gminy wraz z informacją o stanie mienia komunalnego oraz objaśnieniami. Jednocześnie przesyła go regionalnej izbie obrachunkowej celem zaopiniowania. Projekt budżetu gminy rozpatrywany jest przez radę gminy, a następnie przez nią uchwalany. Rada gminy jest zobowiązana uchwalić budżet do końca roku poprzedzającego rok budżetowy. Jeżeli to nie nastąpi, podstawą gospodarki finansowej gminy jest projekt budżetu przedłożony radzie gminy. Ustawa o samorządzie gminnym stanowi, że w razie nie uchwalenia budżetu przez radę gminy do 31 marca roku budżetowego ustala go dla gminy regionalna izba obrachunkowa. Budżet gminy jest publikowany. Wójt lub burmistrz ewentualnie prezydent miasta zobowiązany jest niezwłocznie ogłosić uchwałę budżetową przez jej rozplakatowanie w miejscach publicznych lub w inny sposób miejscowo przyjęty.
* wykonanie budżetu gminy- wykonawcą budżetu gminy jest zarząd gminy. Bankową obsługę budżetu gminy prowadzi bank wskazany przez jej radę (nie może to być jedynie NBP). Rada gminy może przy tym wskazać więcej niż jeden bank jako sprawujący bankową obsługę budżetu. Jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze i środki specjalne może tworzyć bądź likwidować rada gminy.
* kontrola wykonania budżetu gminy- wykonanie budżetu gminy podlega kontroli rady gminy. Zarząd gminy opracowuje i przedkłada radzie gminy roczne sprawozdanie z wykonania budżetu gminy w układzie według działów, rozdziałów i paragrafów. Rada gminy rozpatruje sprawozdanie z wykonania budżetu gminy w terminie do dnia 30 kwietnia po roku sprawozdawczym i podejmuje decyzję w sprawie udzielenia bądź odmowie udzielenia absolutorium zarządowi gminy. Uchwałę w sprawie absolutorium rada gminy podejmuje bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady gminy. Rada gminy rozpoznaje sprawę odwołania zarządu z przyczyny nie udzielenia absolutorium na sesji zwołanej nie wcześniej niż po upływie 14 dni od podjęcia uchwały w sprawie nie udzielenia zarządowi absolutorium. Po zapoznaniu się z opiniami gminnej komisji rewizyjnej oraz regionalnej izbie obrachunkowej w sprawie uchwały rady gminy o nie udzieleniu absolutorium i po wysłuchaniu wyjaśnień zarządu rada gminy może odwołać zarząd większością co najmniej 3/5 głosów ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym. 47. Uprawnienia skarbnika gminy
- jeżeli czynność prawna może spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych, do jej skuteczności potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy (głównego księgowego budżetu) lub osoby przez niego uprawnionej. Skarbnik gminy, który odmówił kontrasygnaty, dokona jej jednak na pisemne polecenie zwierzchnika, powiadamiając o tym radę gminy oraz regionalną izbę obrachunkową. 48. Dochody jednostek samorządu terytorialnego 49. Subwencja ogólna dla gmin
- o przeznaczeniu środków otrzymanych w formie subwencji ogólnej (także w części oświatowej) decyduje rada gminy. Kwotę przeznaczoną na część podstawą subwencji ogólnej dla wszystkich gmin ustala się jako sumę kwoty stanowiącej nie mniej niż 1% planowanych w ustawie budżetowej dochodów budżetu państwa oraz kwoty wpłat gminy, których siła podatkowa jest najwyższa. Kwotę części oświatowej subwencji ogólnej, należnej gminie, ustala się według zasad określonych w rozporządzeniu ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 grudnia 2000r. Część podstawową subwencji ogólnej minister przekazuje w dwunastu równych ratach miesięcznych, w terminie do 15 dnia każdego miesiąca. Część oświatową subwencji ogólnej przekazuje się w dwunastu ratach miesięcznych, z których rata za marzec wynosi 2/13, a pozostałe po 1/13 ogólnej kwoty subwencji na zadania oświatowe, w terminie do 25 dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty wynagrodzeń. W wypadku nieterminowego przekazania subwencji, gminie przysługują od Skarbu Państwa odsetki, obliczane na zasadach obowiązujących w wypadku odsetek od zaległości podatkowych. 50. Subwencja ogólna dla powiatu
- powiaty otrzymują z budżetu państwa subwencje ogólną, składającą się z części drogowej, oświatowej i wyrównawczej. Część wyrównawczą subwencji ogólnej otrzymuje powiat, w którym wskaźnik podstawowych dochodów podatkowych na jednego mieszkańca, obliczony według zasad określonych w ustawie (wskaźnik S), jest mniejszy od wskaźnika Sw, tj. wskaźnika S obliczonego dla powiatu o najwyższych w kraju dochodach w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Wskaźnik S dla danego powiatu oblicza się, dzieląc kwotę planowanych na dany rok budżetowy dla danego powiatu dochodów z tytułu wynoszącego 1% udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych, przez liczbę mieszkańców powiatu. Wysokość należnej powiatowi części wyrównawczej subwencji ogólnej oblicz się mnożąc liczbę, stanowiącą 85% różnicy między wskaźnikiem Sw i wskaźnikiem S dla danego powiatu, przez liczbę mieszkańców powiatu. 51. Subwencja ogólna dla województwa
- składa się z części drogowej, oświatowej i wyrównawczej. O przeznaczeniu środków otrzymanych w formie subwencji ogólnej decyduje sejmik województwa. 52. Wpłaty do budżetu państwa o najwyższym wskaźniku G
- wskaźnik G, tj. tzw. siła podatkowa gminy, oblicza się dzieląc kwotę podstawowych dochodów podatkowych gminy przez liczbę mieszkańców gminy. Wysokość należnej gminie kwoty wyrównawczej oblicza się mnożąc liczbę stanowiącą 90% różnicy między 85% wskaźnika P i wskaźnikiem G, przez liczbę mieszkańców gminy. 53. Cechu podatku jako rodzaju daniny publicznej
- cechy:
* przymusowy charakter-wyraża się on w możliwości stosowania przez podmiot uprawniony do pobierania podatków środków przymusu państwowego w celu wyegzekwowania należnego świadczenia;
* bezzwrotność - świadczenie podatkowe, uiszczone w należnej wysokości, ma charakter definitywny i nie podlega zwrotowi na rzecz płacącego;
* nieodpłatność - osoba płacąca podatek nie otrzymuje świadczenia wzajemnego ze strony związku publicznoprawnego, na rzecz którego podatek został zapłacony;
* jednostronność ustalania - wysokość świadczenia podatkowego wynika z obowiązujących przepisów prawa, nie podlega negocjacjom nie jest też rezultatem arbitralnych decyzji urzędników państwowych czy samorządowych);
* ogólny charakter - wyraża się w tym, że podatki nakładane są w drodze wydawania aktów normatywnych o charakterze ogólnym, dotyczących określonych kategorii podatników;
* pieniężny charakter - świadczenia podatkowe realizowane są postaci pieniężnej, nie zaś rzeczowej czy też w postaci usług;
* przywłaszczenie-zapłata podatku powoduje zmianę właściciela środków pieniężnych, które będąc poprzednio własnością podatnika, stają się własnością związku publicznoprawnego. 54. Podatek a opłata
- podatek jest formą daniny publicznej, tj. świadczenia na rzecz państwa lub innego związku publicznoprawnego (np. gminy), którego realizacja zapewniona jest możliwością stosowania środków przymusu prawnego ze strony państwa w celu wyegzekwowania tego świadczenia.
Opłata jest daniną publiczną, w przeciwieństwie do podatku, opłata jest świadczeniem odpłatnym. Wnoszący opłatę powinien otrzymać świadczenie wzajemne, tj. pozostające w związku z wniesioną opłatą, i ponadto ekwiwalentne, tj. tej samej wartości. Opłata jest formą zapłaty za rozmaite świadczenia organów państwa lub JST na rzecz obywateli i innych podmiotów. 55. Elementy konstrukcji podatku-
* podmioty podatku- z jednej strony są związki publicznoprawne uprawnione z tytułu podatku ( państwo, JST) reprezentowane przez właściwe organy, a z drugiej- podatnicy i inne podmioty, na które prawo podatkowe nakłada obowiązki lub ewentualnie przyznaje pewne uprawnienia. Organy podatkowe- państwowe organy podatkowe oraz samorządowe organy podatkowe. Podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, która podlega na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, która obowiązana jest do obliczenia i pobrania podatku od podatnik, a następnie wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, która obowiązana jest do pobrania podatku od podatnika, a następnie wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.
* przedmiot podatku- jest to od czego podatek jest płacony. Będą to zazwyczaj określone sytuacje faktyczne lub prawne, z zaistnieniem których przepisy prawa wiążą obowiązek zapłaty podatku przez podmioty, które w takich sytuacjach się znalazły.
* podstawa opodatkowania- to ilościowo lub wartościowo ujęty przedmiot podatku. Ujecie ilościowe to wyrażenie w jednostkach miary: wagi, powierzchni, objętości itp. Ujęcie wartościowe to wyrażenie przedmiotu opodatkowania w jednostkach pieniężnych. Podstawa obliczenia podatku to wartość, do której stosujemy właściwe stawki podatkowe dla obliczenia wysokości świadczenia podatkowego.
* stawki podatkowe- stawka kwotowa to ilość jednostek pieniężnych, jaką zapłacić należy od jednostki podstawy obliczenia podatku.
Stawka procentowa to wyrażona w procentach relacja pomiędzy wielkością świadczenia podatkowego a wielkością podstawy obliczenia podatku.
Stawka procentowa stała- gdy jedna i ta sama stawka znajduje zastosowanie do obliczenia wysokości świadczenia podatkowego niezależnie od tego, jaka będzie wielkość podstawy obliczenia podatku.
Skala podatkowa to zbiór uporządkowanych- rosnąco lub malejąco- stawek podatkowych. Skala podatkowa progresywna- rosnącym wielkościom podstawy obliczenia podatku odpowiadają coraz wyższe procentowe stawki podatkowe. 56. Sposoby powstawania zobowiązań podatkowych-
* na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże jego powstanie (z mocy prawa);
* na skutek doręczenia podatnikowi decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Są to sposoby alternatywne w tym sensie, że w danym wypadku nie przysługuje nikomu prawo do dokonania wyboru sposobu powstania zobowiązania podatkowego wynika zawsze z przepisów prawa podatkowego. 57. Kompetencje kontrolne i nadzorcze Regionalnej Izby Obrachunkowej
- RIO kontrolują JST w oparciu o kryterium zgodności z prawem oraz zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym. Kontrola JST w zakresie zadań z zakresu administracji rządowej, wykonywanych przez te jednostki na podstawie ustaw lub zawieranych porozumień, dokonywana jest także z uwzględnieniem kryterium celowości, rzetelności i gospodarności. Izby co najmniej raz na cztery lata przeprowadzają kompleksową kontrolę gospodarki finansowej każdej jednostki samorządu terytorialnego. Czynności kontrolne wykonują inspektorzy do spraw kontroli. Członkowie kolegium w zakresie realizacji zadań nadzorczych i funkcji kontrolnych są niezawiśli i podlegają jedynie ustawom. Organami RIO są: * kolegium izby, w skład którego wchodzi prezes oraz członkowie kolegium, powoływani w różnych częściach przez Prezesa Rady ministrów oraz sejmiki samorządowe. 58. Podatek od nieruchomości
- przedmiotem podatku jest własność bądź samoistne posiadanie lub wieczyste użytkowanie nieruchomości, a także własność bądź samoistne posiadanie obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem. Podatnikami podatku od nieruchomości mogą być osoby fizyczne, osoby prawne, a także jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Podstawa opodatkowania w podatku od nieruchomości jest zróżnicowana i zależy od rodzaju nieruchomości bądź obiektu budowlanego oraz sposobu ich wykorzystywania. W podatku stosuje się zarówno stawki kwotowe jak i procentowe. Stawki podatku ustalają rady gmin w granicach określonych w ustawie. 59. Opłaty lokalne { opłata targowa, miejscowa i administracyjna }-
* opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach którymi w rozumieniu przepisów o opłacie targowej są wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel. Rada gminy ustala, w granicach określonych w trybie przewidzianym ustawą, stawki opłaty targowej.
* opłata miejscowa pobierana jest od osób przebywających czasowo w celach wypoczynkowych, zdrowotnych i turystycznych w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób we wspomnianych wyżej celach. Opłaty miejscowej nie pobiera się m. in. od członków personelu dyplomatycznego i konsularnego, od osób przebywających w szpitalach lub zakładach uzdrowiskowych oraz sanatoriach, od osób niewidomych i ich przewodników oraz od zorganizowanych grup dzieci i młodzieży szkolnej. Rada gminy ustala, w granicach określonych w trybie przewidzianym ustawą, stawki opłaty miejscowej.
* rada gminy może wprowadzić opłatę administracyjną za czynności urzędowe wykonywane przez podległe jej organy, jeżeli czynności te nie są objęte przepisami o opłacie skarbowej. Rada gminy ustawa, w granicach określonych w trybie przewidzianym ustawą, stawki opłaty administracyjnej. 60. Podatek od spadków i darowizn
- przedmiotem podatku są następujące sytuacje faktyczne bądź prawne:
* na bycie własności rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku;
* nabycie własności rzeczy i praw majątkowych w drodze darowizny;
* nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek śmierci;
* nabycie własności rzeczy przez zasiedzenie.
Obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych- nabywcach rzeczy i praw majątkowych, z tym że w wypadku darowizny obowiązek ten ciąży solidarnie na obdarowanym i darczyńcy. Wysokość podatku uzależniona jest od wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych, a ponadto od tego, do której z trzech grup podatkowych zaliczany jest nabywca. Podatek od spadków i darowizn ustalany jest w oparciu o jedną z trzech progresywnych skal podatkowych. 61. Podatek od czynności cywilnoprawnych
- przedmiotem podatku są:
* umowa sprzedaży lub zmiana rzeczy i praw majątkowych;
* umowa pożyczki;
* umowa poręczenia;
* umowa darowizny (w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy);
* umowy dożywocia lub ustanowienia odpłatnej renty;
* umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności (w części dotyczącej spłat lub dopłat);
* umowy majątkowe małżeńskie;
* ustanowienie hipoteki;
* ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności;
* umowy depozytu nieprawidłowego; umowy spółki (akty założycielskie).
Obowiązek uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnych. 62. Podatek rolny
- opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty gospodarstw rolnych. Za gospodarstwo rolne uważa się: obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz, sklasyfikowanych w operatach ewidencyjnych jako użytki rolne, gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej lub osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej. Podstawę obliczenia podatku w podatku rolnym stanowi powierzchnia gospodarstwa rolnego wyrażona w hektarach przeliczeniowych. Zaliczenia poszczególnych gmin, miast i dzielnic do jednego z czterech okręgów podatkowych dokonuje Minister Finansów. W podatku rolnym funkcjonuje dosyć rozbudowany system zwolnień i ulg podatkowych. Podatek rolny płatny jest w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, wynikającego z nakazu płatniczego, wydawanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Podatek płacony jest ratalnie, tj. w czterech ratach do 15 marca, do 15 maja, do 15 września, do 15 listopada. 63. Wpływ organów gminy na wysokość obciążeń podatkowych stanowiących dochód budżetów gminnych



Dane autora:




wiedza.diaboli.pl / Prawo

190 IP banned